Een goed gewicht en goede conditie zijn van levensbelang voor mensen met kanker. Veel mensen vallen door de ziekte af, waardoor ze zich zwakker voelen en een hoger risico op complicaties hebben. Barbara van der Meij (VUmc) ontdekte dat omega-3-vetzuren uit visolie baat hebben op het gewicht, spiermassa en kwaliteit van leven bij patiënten met longkanker.

Waarom vallen mensen met kanker veel af?

Afvallen bij kanker wordt veroorzaakt door een samenspel van factoren in het immuunsysteem en de stofwisseling. “Wanneer er sprake is van ziekte, bijvoorbeeld een ontsteking of kanker, komt het immuunsysteem in actie. Via een ingewikkeld mechanisme komen allerlei processen op gang. Een van deze processen is de afbraak van spieren. De stoffen die hierbij vrijkomen worden voor de immuunreactie gebruikt”, vertelt onderzoeker Barbara van der Meij. “Ook produceert de tumor zelf stoffen die spierafbraak veroorzaken. Weer een ander proces zorgt ervoor dat de eetlust afneemt en iemand sneller vol zit. Tenslotte kan het energieverbruik, dus de hoeveelheid calorieën die het lichaam nodig heeft, toenemen door de ziekte.”

Hoe beïnvloedt afvallen kanker?

In het onderzoek van Van der Meij bleek dat gewichtsverlies gepaard gaat met een kortere levensduur. “Patiënten met gewichtsverlies hebben vaak meer complicaties en hebben meer moeite om chemotherapie of radiotherapie vol te houden. Ze overlijden eerder dan mensen met kanker die niet of nauwelijks afvallen. Ook ervaren ze een slechtere kwaliteit van leven. Daarmee bedoel ik hoe patiënten hun eigen welbevinden beoordelen, hoeveel last ze hebben van de ziekte en hun fysiek functioneren, zoals lopen en fietsen. Ook blijken mensen die afvallen minder spiermassa te hebben, en bewegen ze minder.”

Hoe verliep het onderzoek?

In haar onderzoeksgroep met mensen met longkanker, kreeg de helft tijdens de chemoradiotherapie drinkvoeding met omega-3-vetzuren. De andere helft kreeg een placebo-drinkvoeding. De mensen die drinkvoeding met omega-3-vetzuren gebruikten, hadden minder gewichtsverlies en minder verlies van de spiermassa. Aan het eind van de chemotherapie waren ze actiever en voelden ze zich beter.

Waarom visolie?

Barbara van der Meij: “Omega-3 en omega-6-vetzuren spelen een belangrijke rol in ons immuunsysteem. In onze voeding zit vooral omega-6-vetzuren, dus de verhouding tussen omega-3 en omega-6 in het immuunsysteem is zeer laag. Uit verschillende studies blijkt dat als je de omega-3 en omega-6 ratio verhoogt, het immuunsysteem normaliseert. Dit is bij kanker interessant, omdat de schadelijke effecten van de immuunreactie minder zijn. Dit betekent minder spierafbraak en eetlustproblemen en minder last van een vol gevoel. Uiteindelijk wordt verwacht dat hierdoor mensen minder gewicht verliezen en minder verzwakken en dat de kwaliteit van leven verbetert.”

Hoe zit het bij mensen met overgewicht?

Van der Meij ontdekte tijdens haar onderzoek dat afvallen bij kanker ook slecht is voor mensen die eigenlijk te dik zijn. Van der Meij: “In onze groep longkankerpatiënten bleek dat de patiënten die te zwaar waren en tijdens de behandeling met chemotherapie en radiotherapie afvielen, korter leefden. Onbedoeld afvallen is dus ongunstig als je kanker hebt en te zwaar bent; iets wat patiënten en dokters niet altijd door hebben. Dat neemt niet weg dat bij gezonde personen met overgewicht afvallen gezondheidswinst oplevert .”

Wat kan verder onderzoek uitwijzen?

“Wij willen graag onderzoeken wat het effect is van voeding met visolie in combinatie met training bij patiënten die chemotherapie krijgen. Op deze manier wordt waarschijnlijk een groter effect van voeding met omega-3-vetzuren bereikt: de omega-3-vetzuren zorgen voor immuunmodulatie, de voedingsinterventie zorgt voor bouwstoffen, en de training zorgt voor het behouden of opbouwen van de spiermassa”, vertelt Van der Meij.