In de toekomst kan een dieet ons, naast medicijnen, helpen te genezen van ziektes. Met die spectaculaire boodschap dook UvA/VU professor Hans Westerhoff afgelopen weken overal op in het nieuws. Hij presenteerde een doorbraak van de systeembiologie voor de geneeskunde: de biochemische routekaart. Hij stelde met tientallen internationale wetenschappers zo’n kaart samen. Wat is zijn boodschap? We vroegen het systeembioloog Westerhoff zelf.

Wat is de doorbraak?

“We begrijpen nu voor het eerst hoe een mens zichzelf maakt uit de voeding die hij tot zich neemt.”

Hoe zit dat?

Westerhoff: “De biochemische routekaart is een uitleg van wat je DNA-profiel (de erfelijke informatie in elke cel) voor je kan betekenen. De kaart toont hoe de stofwisseling in de cel van elk individu kan lopen en hoe het verschil in DNA tussen personen die stofwisseling van persoon tot persoon anders maakt. Met die kaart kun je niet alleen zien voor welke ziektes je aanleg hebt, ook hoe voeding je stofwisseling beïnvloedt. Je ziet dus welke individuele problemen er zouden kunnen zijn.”

Welke medische doorbraak kunnen we verwachten?

Ieder mens kan in de toekomst zien voor welke ziektes hij of zij aanleg heeft, welke voedingstekorten hem of haar parten (kunnen gaan) spelen en welke voeding, en eventueel medicijnen, het meest geschikt zijn om ziektes te voorkomen of te behandelen.

Is zo’n kaart moeilijk te maken?

“Nee, na afname van wat bloed, maar met een stukje huid of speeksel kan het ook, kunnen we de routekaart maken. Het zal ongeveer tweeduizend euro kosten voor de DNA volgorde en nog wat extra voor de berekeningen.”

Kunt u een concreet voorbeeld geven?

Westerhoff: “Bij vetzucht is het zo dat als je twee mensen op dieet zet, het dieet bij de een wel werkt en bij de ander niet. Dat verschil zal verdwijnen, omdat we het van mens tot mens specifieker kunnen bekijken en zien welk dieet wel werkt.”

Neem je zo’n kaart mee naar de huisarts, zodat hij goed advies kan geven?

Westerhoff: “Dat kan, maar is nog discutabel. Het belang van de biochemische kaart is dat het bij de mensen zelf terecht komt. De traditie in Nederland is dat de medische gegevens van een individu eigendom is van artsen. Dat vind ik altijd heel raar. Aan deze kaart kan straks niemand aankomen. Het is aan jou of je de kaart in je kluis stopt, of deelt met je huisarts.”

Is deze kennis helemaal nieuw?

Dat voeding de stofwisseling beïnvloedt, is geen nieuw inzicht. Op dit inzicht is de natuurgeneeskunde al eeuwen gebouwd. Orthomoleculair apotheker Gert Schuitemaker: “ Voeding in zijn totaliteit moet je holistisch beschouwen. Daar zit de winst in van het onderzoek: dat met systeembiologie het lichaam als een geheel wordt beschouwd. Niet zoals nu gebruikelijk is dat de werking van een voedingsstof als vitamine C op dezelfde manier wordt onderzocht als die van een lichaamsvreemd medicijn. Maar er is nog een erg lange weg te gaan. De systeembiologie bevindt zich nog in zijn kinderschoenen.”

Voeding zal dus een grotere rol spelen bij genezing?

Westerhoff: “Voeding en alternatieve geneeswijzen met voeding gaan een grotere rol spelen, maar geneesmiddelen ook. Met voeding kun je zelf bepalen of je appels of peren eet. Daar kan niemand tussen gaan staan. Nieuwe medicijnen moeten eerst nog worden toegelaten. Het is wel zo dat voeding minder specifiek is dan medicijnen. Om kanker te genezen zul je toch (ook) geneesmiddelen moeten gebruiken. Voor vetzucht, naar keuze, niet”

Kunnen we nu al een biochemische kaart van ons lichaam laten maken?

“Nee dat kan nog niet; althans niet bij ons. Het scheikundig onderzoek is klaar, maar we weten nog te weinig van de sociologische en ethische aspecten”, vertelt de systeembioloog Westerhoff. “Het kan namelijk zijn dat je de uitslag van de kaart verkeerd interpreteert. Het is heel moeilijk om iemand uit te leggen hoe alles in elkaar zit. We hebben daarbij mensen nodig die goed en begrijpelijk kunnen formuleren. “

Dit verhaal wordt vervolgd op vblife.org