Voedingssupplementen

Iedereen weet dat vitamines en mineralen belangrijk zijn voor je gezondheid. En ook weet iedereen dat vitamines in je voeding zitten. Maar als je goed en gevarieerd eet, heb je dan toch extra’s nodig? En is dat vitamine C of juist vitamine D? En heb je wel supplementen nodig als je gezond en gevarieerd eet? Je leest het allemaal in dit dossier voedingssupplementen.

Algemeen | 10 vragen over supplementen | AchtergrondArtikelen in dit dossier

Algemeen

In voedingssupplementen zitten vitamines, mineralen en soms ook andere actieve stoffen. Het zijn stoffen die ook in je eten zitten. In principe hebben we geen extra vitamines nodig, mits we altijd en iedere dag goed en gevarieerd eten. Onderzoek laat echter zien dat we de laatste jaren minder groente, fruit en vis zijn gaan eten. De kans op een tekort wordt dus eerder groter, dan kleiner.

Als je een risico loopt op een vitaminetekort, kun je kiezen uit een supplementen waarin één vitamine zit, bijvoorbeeld vitamine C. Als je een tekort hebt aan meerdere vitamines, zijn er combinaties en zelfs multivitamines.

Wat doen vitamines?

Vitaminen zijn onmisbaar voor de groei, het herstel en goed functioneren van het lichaam. Er zijn 13 verschillende vitaminen bekend zoals vitamine A, de vitamines van het B-complex, en C, D, E en K. Het lichaam maakt zelf deze vitaminen niet aan; we moeten ze uit ons eten halen of onder de invloed van zon in de huid. Zo wordt vitamine D gemaakt via de zon en vitamine K door bacteriën in de darmen.

Wat doen mineralen?

Ook mineralen zijn essentieel voor een goede gezondheid, we kennen ze als calcium, natrium, kalium en magnesium. Mineralen zijn nodig bij de regulatie van enzymen en hormonen en worden niet door het lichaam zelf aangemaakt. Enkele mineralen heeft het lichaam in heel kleine hoeveelheden nodig (microgrammen). Deze worden sporenelementen genoemd. De bekendste zijn: ijzer, jodium, fluoride en zink.

10 vragen over supplementen

1. Ik eet gezond, moet ik dan een supplement slikken?

Veel mensen denken dat zij gezond eten, maar de werkelijkheid is anders. Slechts twee procent van de Nederlanders eet namelijk volgens de Richtlijnen Goede Voeding. Vaak eten we verrassend eenzijdig en weinig gevarieerd; elke dag brood en alleen ’s avonds wat groente. Veel Nederlanders eten te weinig vis, noten, groente en fruit. Zij lopen het risico op een tekort van bepaalde vitamines en mineralen.

2. Ik eet misschien dus niet zo gezond als ik dacht … moet ik dan een supplement slikken? Want ik weet toch niet waaraan ik een tekort heb?

Onderzoek laat zien dat we de laatste jaren minder groente, fruit en vis zijn gaan eten, ondanks alle aandacht voor gezond eten. Het officiële advies van de Gezondheidsraad luidt dan ook: eet meer groente en fruit, noten en vis. Maar dezelfde Gezondheidsraad stelt ook dat veel bevolkingsgroepen extra vitamine C, vitamine D en foliumzuur zouden moeten slikken, omdat we dat niet uit onze dagelijkse kost halen. Het eerste advies is daarom: probeer meer gevarieerd te eten en vaker buiten te zijn (vitamine D!). Kijk dan zelf wat je eet en onderzoek kritisch waar je tekorten eventueel zitten, dat kan bijvoorbeeld visolie zijn, of juist vitamine C.

3. Is een voedingssupplement te vergelijk met een medicijn?

Nee. Een voedingssupplement is geen medicijn, ook al zien ze er wel zo uit. In een supplement zitten essentiële voedingsstoffen; mineralen en vitamines. Stoffen die het lichaam van nature nodig heeft. Ze worden ‘essentieel’ genoemd omdat vitamines en mineralen onmisbaar voor het lichaam zijn, maar het lichaam ze niet zelf kan maken. Een medicijn werkt precies andersom: er zitten stoffen in die natuurlijke processen van het lichaam blokkeren. Een medicijn werkt bovendien direct. De werking van een voedingsstof is heel langzaam meetbaar; een tekort geeft pas op lange termijn klachten of schade.

4. Kan je met voedingssupplementen (chronische) ziektes voorkomen?

Een lastige vraag! Een ziekte, zeker een chronische ziekte, ontwikkelt zich over periodes van maanden, soms jaren. Wat het effect is van voedingsstoffen op het ontstaan en het verloop van een aandoening, is lastig te onderzoeken. Voeding heeft een effect op het ontstaan en verloop van een aandoening, dat wordt door niemand ontkent. Maar andere elementen in je leefstijl ook; denk aan chronische stress, roken en slaap. Simpel: je kunt veel vitamine C slikken, maar als je daarnaast elke nacht te weinig slaapt, zal de vitamine C niet kunnen voorkomen dat je weerstand lager wordt. Voedingssupplementen passen dus ‘bij’ een gezond eetpatroon en een gezonde levensstijl, maar zijn geen goedmakertje van een ongezonde leefstijl.

5. Ik eet niet gezond, is een voedingssupplement dan aan te raden?

Nee, de eerste stap voor gezond eten is kiezen voor gevarieerde, verse producten en zelf koken. Je eten is altijd de basis. Groente, fruit, vis, eieren en peulvruchten; zij zijn de meest logische en beste garantie voor een goede weerstand en een vitaal lijf. Supplementen zijn een … supplement! Het is een aanvulling op een gezond eetpatroon.

6. Hoe weet ik of ik een tekort heb?

Een vitaminetekort kun je aantonen via een bloedtest. Maar vaak merken mensen ook zonder een test waar ze een tekort aan hebben; ze hebben een slechte weerstand, zijn vermoeid of hun haar is broos. Bij sommige groepen mensen wordt vaak een tekort gezien, om die reden geldt bij hen een standaard advies.

7. Voor welke groepen geldt een standaard advies?

Omdat de huid van kinderen tot 4 jaar niet in staat is voldoende vitamine D op te nemen, en omdat zij niet voldoende vitamine D uit de voeding kunnen halen, hebben peuters extra vitamine D nodig, namelijk 10 microgram extra vitamine D per dag.
Vitamine D wordt in de huid aangemaakt onder invloed van zonlicht. Uit onderzoek blijkt dat de huid van oudere mensen steeds minder vitamine D aanmaakt. Alle vrouwen boven de vijftig jaar hebben daarom dagelijks 10 microgram extra vitamine D nodig.
Het advies voor zwangere vrouwen is om dagelijks 10 microgram extra vitamine D te nemen en 400 microgram foliumzuur. Vitamine D is nodig om calcium goed op te nemen uit de voeding, calcium zorgt voor de opbouw en instandhouding van een stevig skelet. Een tekort aan foliumzuur in de eerste weken van de zwangerschap verhooft het risico op een ‘open ruggetje’ (spina bifida) bij de baby.

8. Is visolie een supplement?

Ja, want in visolie zitten essentiële omega-3 vetzuren (EPA en DHA). De inname van visvetzuren is in Nederland laag. Zo eten de meeste mensen slechts eens per twee weken vis, terwijl wordt aanbevolen twee keer per week vette vis te eten. De visolievetzuren (DHA en EPA) hebben een aantal goede effecten op het lichaam. Het eten van vette vis, zoals makreel, haring of zalm, is gezond. Maar je kunt ook je voeding aanvullen met visoliecapsules om meer gezonde omega-3-vetzuren binnen te krijgen.

9. Zijn de vitaminen uit je eten zijn net zo gezond als vitaminen uit supplementen?

We denken vaak dat er een verschil zit in de vitaminen uit ons eten en de vitaminen in een supplement. Maar deze vitaminen zijn vrijwel gelijk.

10. Heb je als vegetarier een vitaminetekort?

Mensen die vegetarisch eten, eten vaak juist gezonder dan vleeseters, dus in dat opzicht is er geen reden tot zorg.

Wie weinig of geen zuivelproducten en eieren gebruikt, loopt een risico op een tekort aan vitamine B12. In dat geval valt het aan te raden om uit voorzorg een vitamine B12 supplement te gebruiken.
Omega-3-vetzuren (DHA en EPA) zijn onverzadigde vetzuren, die een gunstig effect hebben op hart- en bloedvaten en hersenen.. Kant-en-klaar DHA zit alleen in voldoende hoeveelheden vette vis, vandaar de naam visvetzuur. Vegetariërs kunnen dit aanvullen met supplementen die geen vis eten, maar bijvoorbeeld gemaakt zijn van algen.

Achtergrond

Vitamines en mineralen zitten in gezonde voeding, van groente en fruit tot eieren en vis. Een gevarieerd en gezond dieet is dus de basis om alle voedingsstoffen binnen te krijgen die je minimaal nodig hebt. Wat zijn de redenen om te kiezen je voeding aan te vullen met een supplement?

  1. De individuele behoefte aan bepaalde vitaminen en mineralen kan hoger zijn dan gemiddeld. Dit is het geval bij mensen met veel stress, rokers, mensen die medicijnen gebruiken of ouder zijn. Supplementen kunnen helpen om aan die verhoogde behoefte tegemoet te komen.
  2. Helaas zijn er weinig mensen die elke dag gezond en gevarieerd eten kopen en dagelijks zelf koken met verse en gevarieerder ingrediënten. Veel mensen eten dus onvoldoende groente, fruit en gezonde vetten. Vaak eten we regelmatig een kant-en-klaar-maaltijd, diepvriespizza of eten uit de snackbar.
  3. Zelfs als je een gezond en gevarieerd eet, kunnen door het bewaren en bereiden van voedsel belangrijke voedingsstoffen verloren gaan. In dat geval zitten er dus minder gezonde voedingsstoffen in je eten dan je eigenlijk denkt.
  4. Door moderne landbouwmethodes, bodemverarming, langere opslag en geïndustrialiseerde bereiding bevat voeding minder gezonde stoffen dan vroeger. Op die manier wordt het moeilijk om van alle essentiële stoffen voldoende binnen te krijgen.

Artikelen in dit dossier

Advertorial

Welke gezonde (olijf)olie en azijn past bij u?

Deze vraag beantwoorden we graag. VomFASS Den Haag is een winkel van een groot familiebedrijf die pure en eerlijke oliën en azijnen hoog in...

Groentefriet uit de oven

Groentefriet uit de oven - Zaterdag is patatdag! Deze week geen vette friet, maar groentefriet van courgette, pastinaak, winterpeen, knolselderij en koolraap. Net zo...

Havermout-droomgebak

Lasagne zonder pasta