‘Knakworsten ongezonder dan asbest’, lazen we deze week. Reden: de Wereldgezondheidsorganisatie stelt dat het eten van rood en bewerkt vlees kankerverwekkend is. Wat is de relatie tussen vlees en kanker? Mag je nooit meer een gehaktbal eten? En wat eet je dan wel? gezondNU zet alle feiten op een rij.

Is het verband tussen vlees en kanker nieuw?

Nee. Het is al jaren bekend dat darmkanker vaker voorkomt bij mensen die veel rood vlees eten.

Waarom was er dan zoveel ophef over kanker en vlees?

Dat rood en bewerkt vlees door de belangrijkste gezondheidsorganisatie, de WHO, op de lijst van kankerverwekkende middelen is gezet, is wél nieuw. Insiders zien het als bevestiging van de ‘beste’ wetenschappers ter wereld dat vlees ongezond is. De Wereldgezondheidsorganisatie is onderdeel van de VN met als doel de gezondheid van de wereldbevolking verbeteren. Een serieuze bron, waardoor het nieuws grootschalig werd opgepakt. Na talloze onderzoeken van de afgelopen twintig jaar te bestuderen, kwamen zij tot deze conclusie.

Is ham ook rood vlees?

Ja. Het woord ‘rood’ slaat niet op een rode kleur die het vlees kan hebben ná het bakken en grillen, zoals biefstuk. Al het vlees afkomstig van zoogdieren valt onder rood vlees; dat is dus het vlees van koe (kalf), schaap (lam), varken, paard en geit. Gevogelte zoals kip valt hier dus niet onder. Onder bewerkt rood vlees valt al het vlees dat behandeld is om de smaak en/of houdbaarheid te verbeteren, denk aan worst of gehakt.

Krijg je kanker van vlees eten?

Waarschijnlijk niet … Zo direct is die relatie niet. Het eten van té veel vlees vergroot je risico op kanker. Maar het risico op kanker blijft gelukkig klein. Dat zit zo: als je honderd Nederlanders hebt, krijgen daarvan zes mensen in hun leven darmkanker. Volgens de WHO wordt dat risico 18 procent lager als mensen vijftig gram bewerkt vlees per dag minder eten. Van de honderd mensen krijgen dus geen zes mensen kanker, maar vijf.

Is al het vlees even gevaarlijk?

Nee. Rood en bewerkt vlees staat op de lijst van kankerverwekkende middelen. Deze lijst is verdeeld in verschillende groepen. Bewerkt vlees valt onder ‘groep 1’, producten in deze groep zijn kankerverwekkend. Rood vlees valt onder ‘groep 2’, dit is waarschijnlijk kankerverwekkend.

Hoeveel bewerkt vlees eten is te veel?

De conclusie van de WHO is dat elke dag vijftig gram bewerkt vlees eten, de kans op darmkanker met 18 procent vergroot. Bewerkt vlees is bijvoorbeeld vleeswaren, de meeste vleeswaren zijn verpakt per 100 gram. De kans dat je meer dan 50 gram (een half pakje vleeswaren!) per dag eet, is klein.  Maar naast vleeswaren is ook gehakt bewerkt vlees omdat het geconserveerd is met zout.

Hoeveel rood vlees is te veel?

Er wordt gesteld dat 100 gram rood vlees eten of meer, de kans op darmkanker met 17 procent vergroot. Een gemiddeld portie bij een (avond)maaltijd is 75 tot 100 gram gebakken vlees. Daar kom je dus wel snel aan.

Is rood vlees net zo slecht als roken?

Nee. Rood en bewerkt vlees eten, is níet slechter dan andere erkende kankerveroorzakers zoals roken. De lijst met categorieën laat niet zien hoe kankerverwekkend het is, alleen dát het kankerverwekkend is. Volgens KWF Kanker Bestrijding krijgen jaarlijks 19.000 mensen in Nederland kanker door roken, terwijl ruim 2500 mensen dit krijgen door het eten van bewerkt en rood vlees.

Ophef om niets?

Nee, want het is nooit verkeerd om kritisch naar je voedingspatroon te kijken en in dit geval je vleesconsumptie. Bovendien is het goed eens naar de getallen te kijken; zowel de KWF Kanker Bestrijding als het Voedingscentrum houden hógere aantallen vlees aan als veilig. (Het advies van KWF Kanker Bestrijding is maximaal 500 gram rood vlees per week en het Voedingscentrum 100 tot 125 gram vlees(waren) per dag). Eet je volgens deze adviezen, dan zit snel over de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van de WHO.

Wat moet ik nu doen?

  • Gewoon je gezonde verstand volgen. Eet je elke dag vlees, eet dan matig vlees.
  • Eet zo min mogelijk vleeswaren op je brood, behalve kip, kalkoen of eend. Gevogelte valt namelijk niet onder rood vlees.
  • Nog beter: Eet meer groente op je boterham, door het bijvoorbeeld simpel met komkommer of tomaat te beleggen. Of maak sandwichspread van Griekse yoghurt en fijngesneden groente zoals augurk en paprika.
  • Kook regelmatig vegetarisch en vervang vlees vaker voor vis. Dit bericht over vlees herinnert ons er extra aan dat niet elke dag vlees op je boterham of naast de groente op bord hoeft te liggen.
  • Lunch met vis. Haring op brood, een tonijnsalade of een lekkere sushi salade.