Thee

In de ochtend, middag en avond: thee drinken we de hele dag door. Per persoon drinken we zo’n 96 liter per jaar en maar liefst 90 procent van de Nederlanders drinkt thee. In dit dossier lees je alle ins en outs. Van geschiedenis tot productie en van theesoorten tot ingrediënten.

Algemeen | Theesoorten | Productie | Theezet-tips | Dit zit in thee

Algemeen

Theeplant Camelia Sinensis

Thee wordt gemaakt van de plant Camelia Sinensis. Dit is een subtropische plant die afkomstig is uit Azië. Witte, gele, groene, oolong, zwarte en Pu-erh thee komen dus allemaal van dezelfde plant. Het verschil tussen de theeën zit in het productieproces. Opvallend: Nederlanders drinken vooral eenkopszakjes (53 procent), gevolgd door meerkopszakjes (40 procent). Maar zeven (!) procent van de verkochte thee is losse thee.

Infusie en decoct

Van kruiden, bloemen en fruit kun je net als van thee een heerlijke warme drank maken. We spreken in de volksmond van kruidenthee, maar omdat de kruiden niet afkomstig zijn van de theestruik, is het officieel geen thee. Voor dit soort ‘theeën’ zijn dan ook twee benamingen:

  • Infusie: een wateraftreksel van een plant of plantenonderdeel, zoals kamille of brandnetel.
  • Decoct: een afkooksel van verhoute planten en plantendelen zoals wortels, takjes of zaden. Denk aan gember of venkel.

Thee-import

Wereldwijd bestaan er meer dan drieduizend verschillende theeën. In totaal importeert Nederland zo’n 22 miljoen kilo thee, waarvan 20 miljoen zwarte thee en 2 miljoen groene thee. De thee komt uit deze landen top drie:

  1. Malawi
  2. Argentinië
  3. Indonesië

Theesoorten

Er zijn duizenden verschillende theeën, maar de volgende (bekende) theeën zijn afkomstig van de Camelia Sinensis:

Witte thee
Deze thee wordt getrokken van de eerste jonge knoppen van de theeplant. De knoppen worden binnen 48 uur nadat ze zijn opgekomen geplukt.  De blaadjes zijn vaak voorzien van een zilverwit laagje dons, vandaar de naam witte thee. Deze thee bevat weinig theïne en is iets romiger en zoeter dan groene thee.

Gele thee
Een veel minder bekende thee die alleen in China wordt verbouwd. De gecompliceerde verwerking maakt dat deze thee niet grootschalig wordt geproduceerd en verkocht. Het productieproces is vrijwel gelijk aan dat van groene thee, met een extra stap. Na het stoppen van de oxidatie door verhitting, wordt de thee onder een vochtige doek op de droogoven verder te drogen gelegd.

Groene thee
Bij de productie van groene thee mogen de theebladeren niet fermenteren. Hierdoor blijft de groene kleur behouden. Na witte thee, worden de bladeren van groene thee het minst bewerkt. Ook in groene thee zit theïne, maar dit wordt langzamer opgenomen door het lichaam dan die van zwarte thee. Het heeft daardoor een milder effect.

Oolong thee
Oolong thee is gedeeltelijk gefermenteerd en hangt dus tussen groene en zwarte thee in. Oolong betekent in het Chinees ‘zwarte draak’.

Zwarte thee
Deze thee is als enige volledig verwelkt, gefermenteerd en gedroogd.  Door een reactie met zuurstof kleurt het blad bruinzwart. Zware ontbijtthee en Darjeelingthee behoren tot de populairste zwarte theeën. Het is ook de meest gedronken theesoort in de wereld.

Pu Ehr thee
Dit is een soort van ‘vintage’ thee. De basis voor de productie is gelijk aan groene thee. Alleen wordt deze thee na het laatste stadium van drogen, in een donkere vochtige ruimte gelegd om te rijpen. Dat is een proces van enkele maanden tot vele jaren.

Productie

Vochtbalans van theebladeren

Theebladeren bestaan bij de pluk voor 75 à 80 procent uit water. Het drogen van de theebladeren deactiveert de oxidatie en vermindert het watergehalte tot minder dan vijf procent. En dat is noodzakelijk: als thee te nat is zullen de theebladeren muf worden. En als alleen de binnenkant nog nat is, zal de thee broos worden en gaan schimmelen.

Algemene stappen

  • Plukken: dit gebeurt meestal met de hand, maar soms ook machinaal.
  • Verflensen: de theebladeren beginnen haast meteen te verwelken na de pluk. Verflensen is een versnelde verwelking waarbij overtollig water uit de bladeren wordt verwijderd. De theebladeren worden bijvoorbeeld in de zon te drogen gelegd.
  • Rollen en breken: dit zorgt voor het breken van de cellen in de theebladeren en zorgt ervoor dat enzymen echt kunnen beginnen aan oxidatie. Het zorgt er ook voor dat bepaalde sappen in het blad vrijkomen, die het smaakprofiel van de thee helpen te creëren.
  • Oxidatie: dit is noodzakelijk om de juiste kleur, smaak en aroma te krijgen. De theebladeren worden enkele uren geoxideerd door het toevoegen van lucht met een vochtigheidsgraad van 95 procent. De tijd dat de thee oxideert hangt af van de kwaliteit van thee en de weersomstandigheden, maar is ook van grote invloed op de uiteindelijke smaak.
  • Drogen: dit is nodig om het oxidatieproces weer te stoppen. Ze worden kort verhit om te drogen.
  • Rollen en vormen: de theebladeren worden met de hand of met een rolmachine gerold tot gedraaide theebladeren. Dit zorgt ervoor dat sommige essentiële oliën aan het oppervlak komen en dat geeft een smaakverbetering.
  • Drogen: de theebladeren worden nu echt gedroogd, bij een temperatuur van ongeveer 95 graden Celsius. Het doel van het drogen is om het vochtgehalte terug te brengen tot 4 à 6 procent. Dat verlengt de houdbaarheid.

Theezet-tips

Bewaren

Thee moet droog, donker en koel bewaard worden. En bewaar je thee liever niet in dezelfde doos of lade als andere thee, want dan worden de aroma’s van andere theeën opgenomen.

Water

Giet het kokende water niet direct op je thee, maar laat het zo’n twee minuten afkoelen. En de ideale temperatuur?

  • Oolong thee – tussen de 85 en 90 graden
  • Zwarte thee – 85 graden
  • Groene thee – tussen de 70 en 80 graden
  • Witte thee – tussen de 70 en 80 graden

Trekken

Voor een optimale smaak hoor je thee minimaal 3 minuten te laten trekken, afhankelijk van de sterkte die je lekker vindt.

IJsthee

Maak eens ijsthee door losse thee (of kruiden) te laten trekken op ijsklontjes. Je kunt eventueel een beetje zoetstof toevoegen, zoals stevia of ahornsiroop.

Dit zit in thee

Cafeïne wordt vaak theïne genoemd bij thee. Het heeft een licht stimulerende werking en bevordert de spijsvertering.

Polyfenolen komen veel voor in thee. Vooral de flavonoïden geven de smaak aan de thee en zijn een belangrijk hoofdbestanddeel.

Fluoride maakt tanden harder. In thee zit een kleine hoeveelheid.

Mangaan is een sporenelement dat onderdeel is van een aantal enzymen, betrokken bij de stofwisseling.

Tannine/Looizuur is een verzamelnaam voor bepaalde chemische verbindingen en ook een soort polyfenolen. Ook deze stof is van invloed op de smaak, structuur en geur van thee.

Ethanol is een chemische en giftige stop die in alcohol voorkomt. In de natuur komt het ook voor en dan is die niet giftig.

Artikelen in dit dossier

Advertorial

Nieuw van Maza: Hoemoes less salt!

Ontdek onze mediterrane specialiteiten, waaronder Hoemoes, falafel en andere groente spreads en allemaal in onze grote keuken in Zaandam gemaakt. Al onze producten zijn...

Groentefriet uit de oven

Groentefriet uit de oven - Zaterdag is patatdag! Deze week geen vette friet, maar groentefriet van courgette, pastinaak, winterpeen, knolselderij en koolraap. Net zo...

Havermout-droomgebak

Lasagne zonder pasta