We proppen een broodje naar binnen terwijl we de deur uitlopen of kauwen gedachteloos op chips totdat de hele zak leeg is. “Eten doen we vooral vanuit emotie – verveling, stress, angst – en niet vanuit honger”, merkt psycholoog Susan Albers. Haar boek EETQ plaatst diëten in een nieuw daglicht: het gaat niet om regels, maar om gevoelens. En daar kun je grip op krijgen.

Waarom werkt een dieet niet?

“Huidige diëten veroorzaken op korte termijn gewichtsverlies, maar uiteindelijk komen de kilo’s vaak weer terug. We denken dat we slechts regels moeten volgen, maar het ligt veel complexer dan dat. Onze gevoelens vervangen regels; als je een slechte dag hebt, zullen dieetregels je niet stoppen om te eten wat je wilt.”

“In mijn boek bied ik een alternatief; mindful eten. Het gaat er om hoe je eet in plaats van wat je eet. Vaak zien we in dat een appel een gezondere keuze is dan chocolade, maar als we gestrest of angstig zijn weten we niet hoe we voor de appel kunnen kiezen. Het helpt als je afstand neemt van emotie-eten, maar als je het druk hebt en veel stress is dat lastig. Mindful eten is een mentaliteit waarbij je oog hebt voor voeding. Je eet waar je van houdt, maar wel met aandacht.”

Waarom hebben emoties zo’n grote invloed op ons eetgedrag?

“Als we voedselbeslissingen alleen baseren op logica, zouden we op basis van de hoeveelheid vitaminen, mineralen en calorieën kiezen wat we eten. Maar dat doen we niet. We beslissen op basis van hoe we ons voelen op dat moment. Het is een soort van reflex, voordat we er erg in hebben gebeurt het al. Ook relaties spelen een rol; je hebt helemaal geen zin in oma’s zelfgemaakte koek, maar toch neem je een stukje. Zo laat je zien dat je van haar houdt, denk je. Onderzoek toont dat we meer dan 200 voedselbeslissingen per dag maken en de meeste hebben niets met honger te maken. Het is belangrijk om een pauze in te lassen voordat je eet. Een beetje zoals nadenken voordat je spreekt. Dit maakt je bewust van de situatie, je gevoelens en verlangens en zorgt ervoor dat je gemakkelijker de controle houdt.”

In je boek draait het om de EAT-methode. Wat houdt dit in?

“De EAT-methode bestaat uit drie stappen. Het erkennen van je gevoelens, het accepteren van je gevoelens en het toeleggen. Met dat laatste bedoel ik dat je je richt op positieve manieren om met je gevoelens om te gaan. Je moet de emoties niet uitschakelen, maar er juist bewust van worden. Op die manier kun je een bewuste – en gezondere – keuze maken.”

Wanneer wordt emotie-eten een probleem?

“Af en toe toegeven aan je emoties gebeurt en moeten we accepteren, maar het wordt een probleem als het de enige manier is om met bijvoorbeeld stress om te gaan. Ook als je worstelt met gewichtsverlies, maar dit niet wil lukken, weet je dat emoties in de weg staan. Vraag jezelf: ‘Is dit fysieke of emotionele honger?’. Fysieke honger merk je aan een rommelende maag en lage energie. Hoe fysiek hongerig ben je, op schaal van 1 tot 10? Als je emotioneel hongerig bent, zal je vaak hunkeren naar iets specifieks, zoals chocolade. Je hebt dan niet echt honger, maar probeert de emoties weg te eten.”

Ben je zelf een emotie-eter geweest?

“Iedereen is van tijd tot tijd een emotie-eter, dus ik ook. Toen ik net was afgestudeerd, speelden emoties een heel grote rol in mijn voedingskeuze. Mijn lunch at ik vaak in de auto, terwijl het stoplicht op rood stond. Even snel tussendoor. Ik weet nog dat ik op een dag in de zak keek voor een sandwich. Het enige wat ik zag was een lege zak. In alle drukte en stress had ik niet door dat ik de sandwich al had opgegeten.”

En hoe is dat nu?

“Nu probeer ik om tijdens het eten niet te multitasken, maar echt tijd te nemen voor de maaltijd. Dat vergt meer oefening dan je denkt. Het is belangrijk om je triggers te kennen. Vraag jezelf af welke emoties of situaties tot emotioneel eten leiden. Is het werk? Stress? Familie? Relaties?”

Wat betekent eten voor jou?

“Vanuit huis heb ik meegekregen dat voeding belangrijk is. Mijn moeder is Italiaans. Als ik kijk naar oude zwart-wit foto’s van familiereünies, staat er van alles op tafel. Elke ontmoeting draaide om eten. Nog steeds. Mijn vader is opgegroeid op een boerderij en heeft meer een praktische relatie met voeding: eten is brandstof. Nu hebben ze nog steeds die eetcultuur van vroeger. Mijn moeder vraagt bijvoorbeeld ‘What do you feel like having for dinner?’, terwijl mijn vader zegt: ‘What do we have for dinner?’. Ik raad mensen aan om levensmiddelen uit een andere cultuur te proberen. Wanneer je onbekend voedsel eet, ga je automatisch langzamer eten en specifiek evalueren of je het lekker vindt of niet.”

Susan Albers is een gepromoveerde Amerikaanse psycholoog aan de Cleveland Clinic. Ze is gespecialiseerd in mindful eten, emotionele intelligentie en gewichtsverlies. Ruim vijftien jaar helpt ze in haar praktijk mensen om beter met hun gevoelens om te gaan en daardoor te kiezen voor gezondere voedingsmiddelen.

Het boek EAT Q van Susan Albers is te koop in onze webshop »

Fotografie: Martha Stutzman