Sushi, tofu en sojaolie – soja wint in het Westen steeds meer aan populariteit. En, soja ís gezond. Er zijn dan ook veel varianten en producten met soja in natuurwinkels en supermarkten te koop. Wat zijn de verschillen tussen olie, yoghurt en vleesvervangers met soja? En waar zit de meeste soja in? gezondNU ontleedt de sojaboon.

Hoewel soja al voor 1100 voor Christus door Chinese boeren werd verbouwd en diep geworteld zit in het Aziatische dieet, kwam de boon pas na de zeventiende eeuw in Europa terecht. Eerst als veevoer, maar nu is het steeds meer een onderdeel van ons dagelijkse eten. Rijk aan onverzadigde vetten en met het complete aminozuurpakket voor de mens, worden aan de sojaboon tal van geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven. Terecht? Soja is gezond! Maar het is nog te vroeg om de gele, groene of bruine boon als geneeskrachtig te bestempelen.

Wat maakt soja gezond?

Gemiddeld bestaat een sojaboon voor 13 tot 25 procent uit olie (onverzadigde vetten!) en voor 30 tot 50 procent uit eiwit (voedzaam!). De olie levert ook de stof lecithine, die – heel handig – als emulgator werkt en twee stoffen die eigenlijk niet te mengen zijn toch bij elkaar brengt. Lecithine voorkomt bijvoorbeeld dat cosmetica smoezelig wordt.

Soja is één van de weinige plantaardige producten met een hoge proteïnewaarde – ongeveer gelijk aan die van een ei – en bevat essentiële aminozuren die de mens nodig heeft. Gunstig voor vegetariërs en veganisten, want met soja krijg je voldoende eiwitten binnen.

Ook aan de isoflavonen in soja worden veel gezondheidsvoordelen toegeschreven. Ze zijn plantaardige versies van het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen en heten daarom ook wel fyto-oestrogenen. Onder laboratoriumomstandigheden kunnen ze zich in mindere mate gedragen als het hormoon en dat zou beschermend werken, stelde de Amerikaanse dr. Mark Messina van de Loma Linda-universiteit eerder tijdens het Nationale Voedingscongres in Arnhem.

Waar zit soja in?

Soja bestaat als rauwe boon, gepureerd voor zuivel of in een ‘koek’ plat gestampt. Soja zit bijna in ieder product. Bonen fungeren onder meer als basis voor sojamelk, drinks, desserts, sojameel, sojasaus en de  vleesvervangers tofu en tempé. Soja zit ook in veevoer. Wanneer je veel kip en varkensvlees eet, krijg je indirect ook soja binnen, omdat het dieet van kippen en varkens voornamelijk bestaat uit veevoer op basis van … soja!

En verder? Omdat sojaolie goedkoop is en de handige stof lecithine bevat, is de olie onder meer verwerkt in cosmetica, zeep en andere vetten zoals margarine, slaolie en frituurvet.

Hoeveel soja zit er in sojamelk?*

Sojamelk original, Alpro: gepelde sojabonen 6%
Sojamelk vanille, Vivera: gepelde sojabonen 15,5%
Sojamelk naturel, Provamel: gepelde sojabonen 7,2%
Sojamelk naturel, Lima: gepelde sojabonen 9,2%

* Veel producten bevatten soja. Dit product en deze merken maken deel uit van het grote assortiment en hebben we hier als voorbeeld genomen.