Kokosolie, er is geen ontkomen aan. Was het eerst alleen te vinden in natuurvoedingswinkels, tegenwoordig staat het ook in het schap van de doorsnee supermarkt. Wat is dat toch? En wat denken deskundigen: is het een hype of een blijvertje? We spraken met een foodtrendwatcher en vroegen vier voedingsdeskundigen om hun mening.

‘Kokosolie draagt bij aan hart- en vaatziekten’, roept een criticus ‘Het helpt bij afvallen’, pleit een kokosliefhebber. Een ding is zeker: kokosolie staat al een paar jaar in de spotlights. Hoe lang blijven de schijnwerpers nog aan? En is kokosolie echt zo’n wondermiddel als sommigen beweren of moeten we een beetje gas terugnemen?

Kokosolie was een van de superfoods, naast chizaad en gojibessen. Onderzoekers van de American Heart Association (AHA) zetten daar vraagtekens bij omdat kokosolie veel verzadigde vetten bevat en juist een risico is. Maar is die reactie ook weer niet erg overdreven?

Dag kokosolie, hoi vegan margarine

“De kokosoliehype is aan het eind van zijn latijn,” vertelt foodtrendwatcher Anneke Ammerlaan. De redenen: kokosolie is duur, heeft een specifieke smaak en mensen twijfelen aan de gezondheidsclaims. Kokosolie zal vanaf nu veel specifieker worden gebruikt, bijvoorbeeld in Oosterse gerechten. Het komt op de plank te staan naast bijvoorbeeld olijfolie en zonnebloemolie.”

Dat is niet het enige, kokosolie heeft een concurrent. Ammerlaan: “Kokosolie werd vooral veel gebruikt in veganistische recepten. Dat hoeft nu niet meer, er is namelijk een alternatief: veganistische margarine. Deze margarine is er al jaren, maar nu mag je het volgens de trendregels gebruiken. We zien dan ook dat het steeds populairder wordt.”

Opkomst andere kokosproducten

Naast de potten kokosolie, vind je ook kokosmelk en kokosroom in de supermarkt. “Deze twee producten vallen onder de term ‘comfort food’ en zijn in gerechten heerlijke veganistische vervangers voor melk en room. Geraspte kokos heeft een warme smaak en geeft gebak een structuur. Ook een beetje kokosmeel in gebak geeft een mooie structuur. We zullen ze de komende tijd vaker gaan zien.”

We sluiten onze ogen

Hoe komt het dat we voor deze hype zijn gevallen? Ammerlaan vindt dat juist een interessant fenomeen. “Volgens wetenschappers was kokosolie helemaal niet gezond. Toch lopen mensen er massaal mee weg. Ze sluiten hun ogen, omdat ze anders willen zijn dan anderen. Wat dat betreft is de hype geslaagd voor diegene die hem als eersten signaleerden.”

Alle oliën, en dus ook kokosolie, hebben zo hun voor- en nadelen. De strijd is dus nog lang niet gestreden. Hoogleraar Martijn Katan stelde bijvoorbeeld een paar jaar geleden dat kokosvet niets doet voor je gezondheid.

Wat vinden deskundigen?

Rineke Dijkinga, auteur van Weten van (h)eerlijk eten en orthomoleculair- en natuurgeneeskundige: “De uitspraak van Paracelsus ‘Alles is gif en niets is zonder gif, de dosis bepaalt’, geldt voor elk voedingsmiddel. Zuivere kokosolie kan een lekkere én gezonde aanvulling zijn. Kokosolie bestaat voor een groot deel uit vet dat snel in energie kan worden omgezet, is voor de meeste mensen gemakkelijk te verteren en bevat een aantal antiseptische stoffen. Maar er moet wel ruimte in het voedingspatroon blijven voor andere gezonde vetten als omega 3, 6 en 9. Nu het een hype is, wordt dat vaak vergeten.”

Janette de Goede, onderzoekster bij Humane Voeding van Wageningen University: “Bij vet en olie geldt: hoe meer onverzadigde vetzuren, hoe vloeibaarder. Veel plantaardige vetten (oliën) bevatten weinig verzadigde vetzuren en veel onverzadigde vetzuren. Dat geldt niet voor palmolie, kokosvet en cacaoboter. Van de totale hoeveelheid vetzuren bevat kokosvet 90 procent verzadigde vetzuren. Ter vergelijking: varkensvet bevat 40 procent en boter 66 procent verzadigde vetzuren ten opzichte van de totale hoeveelheid vetzuren. Verzadigd vet verhoogt het slechte LDL- cholesterol. Dit vergroot het risico op coronaire hartziekten (een verzamelnaam voor aandoeningen in de kransslagaders van het hart), zoals een hartinfarct. Bovendien bevat kokosvet veel laurinezuur. Dit vetzuur laat, in vergelijking tot koolhydraten, het cholesterol het sterkst stijgen. Mijn advies: neem er niet te veel van.”

Anne Marie Reuzenaar, orthomoleculair voedingsdeskundige: “Als het aan mij ligt waait de kokosoliehype niet over. Kokosolie is zeer geschikt om te verhitten. Kies wel voor biologische niet-ontgeurde kokosolie want de ontgeurde variant is net als margarine een ongezond knutselproduct. Kokosolie is gunstig voor de spijsvertering en wordt niet opgeslagen als vet. Ideaal? Nee, geen enkel product is zaligmakend. Dus ook kokosolie niet. Gebruik daarom ook olijfolie, zo krijg je de nodige omega-9-vetzuren binnen.”

Berdien van Wezel, diëtist: “Kokos bestaat voor negentig procent uit verzadigd vet. Dit zogenoemde laurinezuur heeft een negatief effect op het gezonde cholesterol in het bloed. Maar laurinezuur heeft een positief effect op de bacterie die maagzweren kan veroorzaken. Verder oxideert kokosolie niet snel en is het uitermate geschikt voor bakken en wokken. Als je het matig gebruikt, kan het prima.”

Lees meer over gezonde voeding »