De één zoet, de ander hartig: pindakaas en jam. Allebei op tafel tussen de ontbijtproducten. Maar wat is de gezondste, duurzaamste en goedkoopste keuze? De echte Hollandse pindakaas gaat de strijd aan met een potje vol vruchten. Wie verovert een plekje op jouw brood? Wie wint?

Wie is er niet met pindakaas groot geworden? In Nederland kom je het in elke supermarkt in verschillende varianten tegen. En als we de reclames moeten geloven is zelfs Pieter van den Hoogenband er topzwemmer door geworden. Is het echt zo’n super voedingsmiddel?

Ook jam is niet weg te denken bij het ontbijt. In de supermarkt te vinden in alle smaken die je maar kan bedenken; jam van gele vruchten, blauwe vruchten en rode vruchten. Jam bestaat voor minstens 350 gram uit vruchten per kilo jam. Is dit 350 gram vruchten met vitamines en dus een potje vol goeds?

Welke is goedkoper?

Zoveel varianten als er van pindakaas en jam zijn, zoveel prijzen zijn er natuurlijk ook. De goedkopere pindakaas variant, in een pot van 600 gram kost in de supermarkt ongeveer €1.35. Ga je voor een duurdere versie, dan kan de prijs oplopen tot ongeveer €4,30 voor 175 gram. Bij een potje jam is de keuze ook reuze, de prijzen verschillen van €0.85 voor 450 gram tot ongeveer €3,30 voor een pot van 250 gram.

Winnaar: Het mag duidelijk zijn. Jam is het goedkoopst. De prijs wordt wel grotendeels bepaald door het merk en of je kiest voor een biologische variant.

Het duurzaamste product?

Het voornaamste bestanddeel van pindakaas is, uiteraard, pinda. Pinda’s groeien goed in een nat klimaat. Dan zit je in Nederland wel goed zou je zeggen. Maar helaas, in Nederland is het niet warm genoeg om pinda’s te verbouwen. De meeste pinda’s die wij eten komen daarom uit Argentinië. Daarvoor worden waardevolle bosgebieden gekapt, zodat pindaplantages kunnen worden aangelegd. Zo’n plantage heeft geen gunstige invloed op het klimaat, door de uitstoot van CO2. Gelukkig wordt de schil van pinda’s vaak gebruikt als veevoer,

Er zijn ontzettend veel varianten jam. Met exotische vruchten of de standaard aardbeienjam. Het beste is het natuurlijk om fruit van het seizoen te eten. De ingrediënten in jam komen overal vandaan. Wat gunstig is: in een potje abrikozenjam kun je prima gek gevormde pruimen verwerken, niemand die het ziet. Dat gaat de verspilling tegen. Naast de vruchten is suiker een hoofdingrediënt in een potje jam. Suiker wordt gewonnen uit suikerriet. Het werk op suikerrietplantages is vaak onzeker en slecht betaald. En productie van suikerriet gaat meestal gepaard met milieuvervuiling en landroof.

Winnaar: Het is gelijkspel. Beide producten zorgen voor vervuiling van het milieu. Gelukkig doen beiden iets goeds: veevoer en tegengaan van verspilling.

Wat zegt de gezonde meetlat?

Pindakaas steekt met kop en schouders boven jam uit, als het gaat om het leveren van energie. 100 gram pindakaas levert 675 kcal, jam bevat 246 kcal. In jam is de energie voornamelijk afkomstig uit koolhydraten. Niet gek, want vaak is één van de eerste ingrediënten op een potje jam suiker. Qua gezondheidswaarde mogen je alarmbellen wel gaan rinkelen. 100 gram jam bevat 60.7 gram koolhydraten. Pindakaas bevat 14 gram koolhydraten. Waar de energie in pindakaas dan vandaan komt? Voornamelijk uit vet, namelijk 57 gram vet per 100 gram. In jam zit vaak helemaal geen vet. Net als eiwitten overigens, die vind je ook amper terug in jam, slechts 0.3 gram eiwit. Pindakaas is wel weer een belangrijke leverancier van eiwitten, het bevat 22 gram.

Winnaar: Vet zorgt voor een goed verzadigd gevoel en is de drager van verschillende vitamines. Eiwitten zijn belangrijk voor verschillende processen in je lichaam. Daarom wijzen wij pindakaas als winnaar aan.

En wie is de winnaar: pindakaas of jam?

Het is gelijkspel. Maak daarom zelf de afweging, ga je voor goedkoop of voedzaam? Op duurzaamheid scoren beide producten niet al te best, dus wil je helemaal verantwoord je brood beleggen, dan doe je er goed aan om een potje duurzame vruchtenjam of pindakaas te kopen. Natuurlijk kun je beide producten ook zelf maken; dan ben je de baas over de ingrediënten.