Nederlanders en brood – ze horen bij elkaar. Ook ikzelf, Nienke van der Wal, ben een broodeter pur sang. Volgens het Voedingscentrum mag ik wel vier tot vijf boterhammen per dag te eten. Maar volgens de Consumentenbond zit in veel brood te veel zout. En dat maakt brood ineens ongezond. Hoeveel boterhammen zijn goed voor mij?

Het zijn vooral de ambachtelijke bakkers die hun brood veel te zout maken. Zouter dan wettelijk is toegestaan, zo blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. Opmerkelijk is dat de bakkerijen van supermarkten het juist goed doen volgens de zoutnorm. Wat is wijsheid – minderen met brood? Of verstandiger eten? Doe vooral dat laatste, want in brood zit méér dan alleen zout.

Brood is ook vezels en mineralen

Volkorenbrood is een belangrijke dagelijkse bron van jodium, vezels, brandstoffen en vitaminen en mineralen die we elke dag nodig hebben. Positief nieuws dus over de bruine sneetjes brood in onze broodtrommel. Maar hoe zit het met het zout? Om te beginnen bij het begin: waarom voegen bakkers zo veel zout toe aan onze boterham?

Zout geeft smaak aan het brood, maar bevordert ook het rijsproces waardoor een brood zo mooi wordt als hij nu is. Daarnaast is broodzout verrijkt met jodium, een stof die ervoor zorgt dat de schildklier goed zijn werk kan doen. De schildklier op zijn beurt produceert allerlei belangrijke hormonen en verzorgt de stofwisseling. Wie geen brood eet, zal deze stof ergens anders weg moeten halen zoals uit vis, schaal- en schelpdieren en zeewier.

Zout is ongezond – ook in brood

Het meeste zout dat we eten is het zout uit natrium. En dat is niet alleen maar slecht; het zorgt voor een goede vochtbalans en is onmisbaar voor het goed functioneren van je zenuwen en spieren. Hierin regelt natrium de prikkeloverdracht in zenuw- en spiercellen.

Waarom hoor je dan zo veel negatiefs over zout? De gemiddelde Nederlander eet negen gram zout per dag. Dat is drie gram te veel, aldus de Gezondheidsraad, die het maximum voor volwassenen op zes gram heeft vastgesteld.

De Nierstichting waarschuwt dat elk jaar mensen onnodig overlijden door een te grote zoutconsumptie. Als iedere Nederlander iedere dag drie gram zout minder eet, kan dat 1500 mensenlevens schelen op jaarbasis. Nu is de link tussen te veel zout en sterftegevallen overigens wel een lastige; te veel zout verhoogt je risico op onder meer hoge bloeddruk. Zout is dus geen directe sloper, maar geeft je op de lange duur wel een hoger risico op overlijden.

Pasta in plaats van brood?

In de Schijf van Vijf staat brood samen in het vak met de pasta en de aardappelen. Als ik brood wil minderen, zou het dan verstandig zijn vanaf vandaag meer pasta te eten? Nee, erg verstandig is dat niet. Pasta bevat dan misschien geen zout, maar ook niet de mineralen en vitaminen die wel in brood zitten. Je eten met beleid variëren is dus belangrijker dan het ene voedingsproduct zo maar voor het andere inwisselen.

Wie echt wil besparen op de combinatie brood en zout, moet vooral naar het beleg kijken. Producten met een zeer hoog zoutgehalte zijn bijvoorbeeld vleeswaren en kaas. En laten we daarmee nu net vaak ons brood beleggen. Verstandig brood eten, komt dus vooral neer op verstandig beleggen.

Ikzelf vind brood een heerlijke maaltijd. Goed om te weten dat het een uitstekend pakketje vezels en mineralen is. Maar ook goed te weten dat zelfs aan gezond brood een limiet zit. Ik moet er niet te veel van eten en zorgen voor een goede balans in mijn dag. Eigenlijk best goed te beseffen hoe belangrijk én ongezond zout is. En morgenochtend? Ik neem eens een rijstwafel voor de verandering!