Cholesterol

Het woord cholesterol koppelen we onterecht vaak direct aan een risico. Het is een lichaamseigen en nuttige bouwstof voor cellen en hormonen. Onze hersenen bestaan zelfs voor tien procent uit cholesterol. Ook houdt het lichaamsweefsel gezond.

Algemeen | Klachten bij slagaderverkalking | Behandeling | Oorzaken van hoog cholesterol | Tips & vragen

Algemeen

Lichaamseigen stof

Het meeste cholesterol maken we zelf aan in de lever (ongeveer negentig procent). Ook kan bijna iedere cel cholesterol produceren. De lever breekt een overmaat aan cholesterol af tot galzuur. Een deel van dit galzuur wordt later weer door de dunne darm opgenomen.
Maar een klein deel van het cholesterol krijgen we binnen via ons eten. Het zit bijvoorbeeld in dierlijke voedingsmiddelen zoals vlees, gevogelte, eieren en vis.

Cholesterol in drie delen

Eigenlijk bestaat ‘het’ cholesterol helemaal niet. Cholesterol bestaat uit drie delen:

  • LDL (Low density lipoproteïne) (75 procent)
  • HDL (High density lipoproteïne) (20 procent)
  • VLDL (Very low density lipoproteïne) (5 procent)

Cholesterol is een vetachtige stof. Om het cholesterol te vervoeren door het lichaam heeft het een ‘escorte’ nodig van eiwit. De meeste cholesterol in het bloed wordt door lichte lipoproteïnen (LDL-moleculen) vervoerd. Dit cholesterol bouwt en herstelt beschadigingen aan onze weefsels.
De zware lipoproteïnen (HDL-moleculen) brengen het cholesterol weer terug naar de lever. Daar wordt het met de gal uitgescheiden. Als er te veel cholesterol in het gal aanwezig is, kan het zorgen voor kristallen die uit kunnen groeien tot galstenen.

Te hoog cholesterolgehalte

Een te hoog cholesterolgehalte vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Het is daarom naast overgewicht een risicofactor voor het hart.

Klachten bij slagaderverkalking

Omdat cholesterol een lichaamseigen stof is, zorgt het meestal niet voor klachten. Pas als het lichaam een te hoog gehalte LDL-cholesterl heeft, kan dit zich afzetten in de slagaderen, waardoor deze zich vernauwen. Dit heet slagaderverkalking. Afhankelijk van de plaats van de slagaders komen de volgende klachten hierbij vaak voor:

  • Bij vernauwing van hartkransslagaders: pijn op de borst (angina pectoris) of bij volledige afsluiting een hartinfarct.
  • Bij vernauwing van hersenslagaders: vergeetachtigheid, hoofdpijn, concentratiestoornissen, bij afsluiting een herseninfarct (ook wel beroerte genoemd).
  • Bij vernauwing van de beenslagaders: koude voeten, pijn in het been die tijdens het bewegen ontstaat (ook wel ‘etalagebeen’ genoemd).

Aderverkalking is niet geschikt voor zelfmedicatie. Raadpleeg altijd een arts.

Galstenen

De verschillende soorten cholesterol worden met het gal afgevoerd. Als er te veel cholesterol in de gal aanwezig is, kunnen zich kristallen vormen die uitgroeien tot galstenen. Deze zorgen vooral voor klachten als felle pijn, zeurend gevoel onder het borstbeen, oprispingen, braken en geel zien.

Behandeling

Zelf doen bij een te hoog cholesterol

  • Zorg voor minder stress. Een beetje stress is niet erg, maar chronische stress kan de bloeddruk doen stijgen en het immuunsysteem extra belasten.
  • Verlies gewicht. Het LDL-cholesterol wordt door af te vallen met ongeveer tien procent verlaagd (afhankelijk van hoeveel men afvalt)
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging. Dit verlaagt het LDL-gehalte, terwijl het HDL-gehalte er iets door verhoogd wordt.

Voedingsadvies

Door je voeding te veranderen, kun je ook hoge cholesterolgehaltes voorkomen:

  • Eet veel olijfolie, olijven, verse groenten fruit en noten.
  • De omega-3-vetzuren in vette vis (sardines, zalm, tonijn, makreel en haring) verlagen het gehalte aan vetten in het bloed.
  • Eet vezelrijke voeding; de onverteerbare vezels zorgen voor een betere darmwerking en helpen zo mee het cholesterolgehalte in het bloed te verlagen.
  • Beperk het gebruik van bewerkte voedingsmiddelen, kant-en-klaar gerechten, junkfood en gefrituurd voedsel. Neem liever weinig bewerkte, biologische voedingsmiddelen.

Oorzaken van hoog cholesterol

Verhoogde cholesterolgehaltes kunnen erfelijk zijn en veroorzaakt worden door onderliggende tekorten. Overige (secundaire) oorzaken voor een verhoogd cholesterolgehalte kunnen zijn:

  • Nierziekten
  • Leverziekten of een vermindering van de leverfunctie door drinken en/of roken
  • Schildklierziekten
  • Diabetes mellitus
  • Syndroom van Cushing
  • Weinig lichaamsbeweging
  • Voeding met veel verzadigde vetten

Artikelen in dit dossier

Advertorial

Groentefriet uit de oven

Groentefriet uit de oven - Zaterdag is patatdag! Deze week geen vette friet, maar groentefriet van courgette, pastinaak, winterpeen, knolselderij en koolraap. Net zo...

Havermout-droomgebak

Lasagne zonder pasta